Dydd Iau, 7 Mai 2026
Cas-gwent, Sir Fynwy
Roedd yr haul yn tywynnu y bore yma, ac roeddwn i eisiau diwrnod allan hawdd, yn enwedig gan fod gen i daith hir mewn car i’r Alban yr wythnos nesaf. Felly mi es i yn y car a gyrru tua awr i lawr y ffordd at y ffin rhwng Lloegr a Chymru. Fy syniad gwreiddiol oedd mynd am dro bach ar hyd Afon Gwy.
Ond pan gyrhaeddais i Gas-gwent, penderfynais fod digon i’w weld a’i wneud yn y dref ei hun. Ac, a dweud y gwir, doeddwn i ddim wir yn teimlo fel mynd am dro hir, gan fod y llwybr i fyny at Lwybr Dyffryn Gwy yn mynd i fyny’r allt.
Wedi’i lleoli reit ar y ffin, mae Cas-gwent mewn ardal sy’n aml yn cael ei galw’n fan geni twristiaeth Brydeinig, oherwydd Taith Gwy – taith mewn cwch drwy’r ardal a ddaeth yn boblogaidd iawn, yn enwedig yn gynnar yn y 1800au.
Dim taith mewn cwch i mi heddiw, ond fe es i i Amgueddfa Cas-gwent – gyda mynediad am ddim, gyda llaw – ac roedd yn cynnig cipolwg diddorol iawn ar hanes y dref. Mae’r ardal ehangach, Sir Fynwy, yn sir wledig ac yn un o siroedd lleiaf dwys eu poblogaeth yng Nghymru. Mae hanner y boblogaeth yn byw yn y prif drefi: Y Fenni, Trefynwy, Brynbuga, Cil-y-coed a Chas-gwent.
Ar 么l ymweld 芒’r amgueddfa, es i am dro bach o gwmpas y dref, dod o hyd i’r castell, a cherdded ychydig wrth ymyl Afon Gwy. Mae cwpl o dafarndai wrth yr afon, a phe bawn i wedi bod yno amser cinio, efallai y byddwn wedi stopio yn un ohonynt. Ond roedd hi ychydig ar 么l amser gweini cinio, felly es i i’r Wetherspoons lleol yn lle hynny, The Bell Hanger. Roedd hi’n ddiwrnod Curry Club, felly cefais gyri, wedyn chocolate brownie, ac i yfed, dewisais “raspberry refresher”. Doeddwn i ddim wedi cael un o’r rheini o’r blaen, ond roedd yn wirioneddol adfywiol.
Wedyn es i i olygfan Eagle’s Nest, tua thair milltir y tu allan i Gas-gwent. Wrth gwrs, ar y daith gerdded o’r maes parcio i’r olygfan, doeddwn i ddim wedi sylwi ar yr arwydd oedd yn cynnig dewis rhwng y llwybr “cymedrol” a’r llwybr “caled”. Ac wrth gwrs, roeddwn i ar y llwybr caled. Byddai wedi bod yn braf sylwi ar hynny ar y ffordd i fyny. Mae fy nghoesau yn difaru nawr!
Ar y ffordd yn 么l – ar 么l dod i lawr ar yr M5 a chroesi Pont Hafren yr M48 – gyrruais yn 么l i fyny Dyffryn Gwy. Roeddwn i wedi bwriadu stopio wrth Bont Bigsweir, sy’n nodi’r ffin ffordd rhwng Lloegr a Chymru wrth iddi groesi’r afon, ond… doedd dim unman amlwg i barcio. Felly mi wnes i ddal ati. Aeth y daith adref 芒 mi drwy Fforest y Ddena. Golygfeydd hyfryd!
Penwythnos hawdd sydd o’m blaen i, dwi’n meddwl – ac wedyn yr wythnos nesaf, dwi’n mynd i’r Alban ar gyfer cynhadledd a diwrnod ymwybyddiaeth am Gryndod Hanfodol.
Mwynhewch y penwythnos!
Nos da,
FH.
